L?ch s? v? gi?y (Ph?n 1)

Gi?y lｨ､ m?t lo?i v?t li?u m?ng ???c lｨ､m t? ch?t x? dｨ､y t? vｨ､i tr?m ｦﾌm cho ??n vｨ､i cm, th??ng cｨｮ ngu?n g?c th?c v?t, vｨ､ ???c t?o thｨ､nh m?ng l??i b?i l?c liｨｺn k?t hi?r? kh?ng cｨｮ ch?t k?t dｨｪnh. Th?ng th??ng gi?y ???c s? d?ng d??i d?ng nh?ng l?p m?ng nh?ng c?ng cｨｮ th? dｨｴng ?? t?o hｨｬnh cｨ｢c v?t l?n (papier-machｨｦ). Trｨｺn nguyｨｺn t?c gi?y ???c s?n xu?t t? b?t g? hay b?t gi?y. Lo?i gi?y quan tr?ng nh?t v? v?n hｨｮa(chｨ｣n) lｨ､ gi?y vi?t. Bｨｺn c?nh ?ｨｮ gi?y ???c s? d?ng lｨ､m v?t li?u bao bｨｬ, trong n?i th?t nh? gi?y dｨ｢n t??ng, gi?y v? sinh hay trong th? c?ng trang trｨｪ, ??c bi?t lｨ､ ? Nh?t vｨ､ Trung Qu?c.

Tr??c khi phｨ｢t minh ra gi?y, con ng??i ?? ghi chｨｦp l?i cｨ｢c v?n ki?n lｨ､ cｨ｢c hｨｬnh v? trong cｨ｢c hang ??ng ho?c kh?c lｨｺn cｨ｢c t?m bia b?ng ??t sｨｦt, vｨ､ sau ?ｨｮ n?a lｨ､ ng??i ta dｨｴng da ?? l?u tr? cｨ｢c v?n ki?n. K? t? khi ng??i Trung Qu?c phｨ｢t minh ra gi?y vｨ､o n?m 105, gi?y ?? b?t ??u ???c s? d?ng r?ng r?i ? Trung Qu?c vｨ､ m?i cho ??n n?m 750 k? thu?t s?n xu?t gi?y m?i lan truy?n ??n Samarkand qua cｨ｢c tｨｴ binh ng??i Trung Qu?c trong m?t cu?c tranh ch?p biｨｺn gi?i. Gi?y ???c mang ??n chau ?u t? th? k? th? 12 qua cｨ｢c giao l?u v?n hｨｮa(chｨ｣n) gi?a ph??ng Tay Thiｨｺn chｨｲa giｨ｢o vｨ､ ph??ng ??ng ? R?p c?ng nh? qua n??c Tay Ban Nha th?i k? H?i giｨ｢o.

Tr??c khi cｨｮ gi?y

Cｨ｢c hｨｬnh v? trong hang ??ng lｨ､ nh?ng v?n ki?n lau ??i nh?t do con ng??i v? b?ng b?t mｨ､u. Ng??i Sumer, cｨｮ n?n v?n hｨｮa(chｨ｣n) cao lau ??i nh?t ???c bi?t ??n, vi?t trｨｺn nh?ng t?m bia b?ng ??t sｨｦt (v?n t? hｨｬnh nｨｺm, b?t ??u t? kho?ng 3300 n?m tr??c C?ng nguyｨｺn). Cｨ｢c v?t li?u h?u c? dｨｴng ?? vi?t lｨｺn sau ?ｨｮ ｨｪt b?n h?n. N?u kh?ng cｨｮ nh?ng t?m bia b?ng ??t sｨｦt c?a ng??i Sumer chｨｲng ta bi?t r?t ｨｪt v? th?i gian nｨ､y. Da, gi?y da (parchment), g?, v? cay, gi?y cｨｮi (gi?y ch? th?o) - cｨｮ ? Ai C?p kho?ng 3000 n?m tr??c C?ng nguyｨｺn - vｨ､ gi?y ??u cｨｮ th? chｨ｢y vｨ､ b? phan h?y sinh h?c.

Gi?y cｨｮi (gi?y ch? th?o) lｨ､m b?ng m?t lo?i lau s?y (cay cｨｮi gi?y hay cay ch? th?o ｨC cyperus papyrus, h? Cｨｮi) ???c bu?c vｨ､o v?i nhau vｨ､ ??t chｨｦo lｨｺn nhau tr??c khi ???c ｨｦp l?i. Ng??i ta vi?t trｨｺn ?ｨｮ b?ng m?c ?? hay ?en. M?c ?en bao g?m b? hｨｮng vｨ､ m?t dung d?ch t? nh?a c?a cay keo (gummi arabicum). M?c ?? ???c lｨ､m t? hoｨ､ng th?. Ng??i ta dｨｴng m?t cay c? lｨ､m t? cay s?y (cay lau) ?? vi?t.

M?c dｨｴ cay cｨｮi gi?y (cay ch? th?o) c?ng cｨｮ ? Hy L?p nh?ng kh?ng ???c lan truy?n ra ngoｨ､i n??c. Trong th? k? th? 3 ng??i Hy L?p thay th? c? vi?t b?ng l?ng chim. T? gi?y trong cｨ｢c th? ti?ng ? chau ?u (papier, paper...) d?n t? tｨｺn c?a cay cｨｮi gi?y - papyrus.

Ngoｨ､i ra ng??i ta cｨｰn vi?t trｨｺn gi?y da lｨ､ lo?i da m?ng ch?a ???c thu?c.

? Roma ng??i ta s? d?ng c? gi?y cｨｮi (gi?y ch? th?o) l?n b?ng lｨ､m b?ng sｨ｢p, v?n th? ???c khｨｪa lｨｺn b?ng m?t cay nh?n. Dｨｴng m?t t?m c?o cｨｮ th? lｨ､m ph?ng sｨ｢p l?i vｨ､ l?i cｨｮ th? vi?t lｨｺn trｨｺn t?m b?ng nｨ､y. ? ?n ?? ng??i ta dｨｴng lｨ｢ cay c?. ? Trung Qu?c, tr??c khi phｨ｢t minh ra gi?y, x??ng, v? sｨｰ ?c, ngｨ､ voi, sau ?ｨｮ lｨ､ ??ng thau, s?t, vｨ､ng, b?c, thi?c, th?ch anh, ?ｨ｢, ??t sｨｦt, tre vｨ､ t? l?a ??u ???c dｨｴng ??n.

Trong th? k? th? 5 (tri?u nhｨ､ H?u Hｨ｢n) Ph?m Di?p ?? t??ng thu?t l?i:

       T? x?a ng??i ta ?? dｨｴng thanh tre ?? vi?t, ???c c?t l?i v?i nhau. C?ng cｨｮ m?t lo?i gi?y lｨ､m t? ph? ph?m c?a t? l?a. Nh?ng t? l?a quｨ｢ ??t cｨｰn cｨ｢c thanh tre thｨｬ quｨ｢ n?ng nｨｺn kh?ng s? d?ng thｨｪch h?p. Vｨｬ th? Thｨ｢i Luan (ｲﾌｐ) ngh? ra k? lｨ､m gi?y t? cｨ｢c v? than cay, s?i than cay, t? cay gai d?u c?ng nh? t? v?i vｨ､ l??i ?ｨ｢nh cｨ｢ c?. N?m 105 C?ng nguyｨｺn ?ng tau lｨｺn Hoｨ､ng th??ng vｨ､ ???c ngｨ､i khen th??ng cho tｨ､i n?ng c?a ?ng. T? ??y gi?y tr? nｨｺn th?ng d?ng vｨ､ trong c? v??ng qu?c m?i ng??i ??u g?i ?ｨｮ lｨ､ gi?y c?a quy nhan Thｨ｢i.

Cｨ｢c khｨ｢m phｨ｢ v? kh?o c? ? Trung Hoa c?ng v?i phｨｦp tｨｪnh tu?i b?ng carbon phｨｮng x? ch?ng minh r?ng gi?y ?? hi?n di?n t? hai th? k? tr??c Thｨ｢i Luan, nh?ng ng??i ta v?n cho Thｨ｢i Luan lｨ､ ng??i phｨ｢t minh ra gi?y th?c th? nh? ngｨ､y nay.

L?ch s? phｨ｢t tri?n gi?y

L?ch s? phｨ｢t tri?n c?a gi?y

Phｨ｢t minh ra gi?y

Nh? v?y gi?y lｨ､m t? t? l?a ?? ???c bi?t ??n tr??c khi Thｨ｢i Luan phｨ｢t minh ra gi?y trong th? k? th? 1, kho?ng n?m 105, ch? y?u lｨ､m t? s?i bｨｺn trong c?a v? cay dau (dau t?m). Tr??c ?ｨｮ c?ng ?? cｨｮ gi?y lｨ､m t? cay gai d?u (Cannabis), cｨｰn ???c g?i lｨ､ cay c?n sa, nh? n?m m?u gi?y ???c tｨｬm th?y trong nh?ng n?m t? 1973 ??n 1978 ?? ch?ng minh. Cｨ｢c ghi ??nh th?i gian ???c so sｨ｢nh l?i cho th?y cｨ｢c m?u gi?y nｨ､y ph?i cｨｮ ngu?n g?c t? kho?ng n?m 140 ??n 87 tr??c C?ng nguyｨｺn.

M?t lo?i nguyｨｺn li?u gi?y khｨ｢c lｨ､ cay th?y h??ng (Daphne). Cay gai d?u vｨ､ th?y h??ng cｨｮ s?i dｨ､i h?n nh?ng lo?i g? ???c s? d?ng ngｨ､y nay vｨ､ qua ?ｨｮ mｨ､ cｨｮ ?? b?n cao. Hai tｨｪnh ch?t nｨ､y cho phｨｦp gi?y ???c s? d?ng vｨ､o nh?ng m?c ?ｨｪch khｨ｢c ngoｨ､i m?c ?ｨｪch ?? vi?t. Cｨ｢c ?? v?t ?? trang trｨｪ vｨ､ qu?n ｨ｢o c?ng ???c s?n xu?t theo truy?n th?ng t? gi?y ? ??ng ｨ｢.

Nguyｨｺn li?u lｨ､m gi?y ???c c?t v?n ra vｨ､ gi? nh? trong n??c thｨ､nh b?t l?ng. Cｨ｢c s?i ???c phan tｨ｢n m?ng trong n??c. ??u tiｨｺn gi?y ???c mｨｲc ra b?ng m?t cｨ｢i ray n?i trｨｺn m?t n??c. L??i ? d??i ?ｨ｢y ray ???c g?n ch?t vｨ､o khung. M?i t? gi?y ???c mｨｲc ra ph?i ???c lｨ､m kh? trong ray vｨ､ ch? ???c ?em ra sau khi kh?. Vｨｬ th? mｨ､ c?n ??n r?t nhi?u ray. K? thu?t nｨ､y lan truy?n ??n ng??i Thｨ｢i vｨ､o kho?ng n?m 300.

Vｨ､o kho?ng n?m 600 k? thu?t mｨｲc gi?y c?i ti?n dｨｴng lo?i ray mｨｲc lan truy?n ??n Tri?u Tiｨｺn vｨ､ sau ?ｨｮ ??n Nh?t. ? lo?i ray mｨｲc nｨ､y khung ray cｨｮ th? g? ra kh?i ray. T? gi?y v?a ???c mｨｲc cｨｮ th? ???c l?y ra khi cｨｰn ?m vｨ､ ?em ?i ph?i kh?. K? thu?t nｨ､y cｨｰn ???c s? d?ng cho ??n ngｨ､y nay ? cｨ｢c lo?i gi?y mｨｲc b?ng tay vｨ､ nｨｮi chung nguyｨｺn t?c s?n xu?t gi?y (c?t v?n, gi? nh? trong n??c, mｨｲc vｨ､ hong kh?) v?n kh?ng thay ??i cho ??n ngｨ､y nay.

? Nh?t ng??i ta c?i ti?n k? thu?t nｨ､y vｨ､ pha vｨ､o b?t c?a s?i gi?y nh?a t? r? c?a cay b?p mｨｬ (Abelmoschus manihot). Cｨ｢c s?i ???c phan tｨ｢n ??u h?n vｨ､ kh?ng cｨｰn b? vｨｮn c?c n?a. Lo?i gi?y nｨ､y ???c g?i lｨ､ gi?y Nh?t

? chau ?u sau nｨ､y gi?y ???c ｨｦp t?ng ch?ng, gi?a hai t? gi?y cｨｮ lｨｮt m?t t?m v?i hay n? (ph?t). Qua ?ｨｮ mｨ､ quｨ｢ trｨｬnh lｨ､m kh? gi?y ???c t?ng nhanh h?n vｨ､ gi?y ???c nｨｦn ch?t l?i.

Ngu?n wikipedia

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

IN C?NG NGHI?P Vｨ､ QU?NG Cｨ｢O KCL Designs

HOTLINE: 01278.395.169

E-MAIL: quyen.inphunkcl@gmail.com

Website: m.zibon.cc